Logo barneveldvandaag.nl
Dominee-effect

Dominee-effect: Bevinding

Ds Martijn Barth
Ds Martijn Barth

Afgelopen week ben ik een dagje naar de VU in Amsterdam geweest voor de nascholing. Net als artsen, notarissen, piloten en nog een heleboel andere beroepen, krijgen ook predikanten permanente educatie. Je moet immers op de hoogte blijven van de nieuwste theologische ontwikkelingen. Niet dat de Bijbel van inhoud verandert, maar de theologie wel. Het is zo'n groot vakgebied dat je je ook voortdurend weer met een ander onderwerp kan bezighouden.

Ik had me opgegeven voor een cursus over mystiek en bevinding aan de hand van Miskotte. In de 20ste eeuw waren er drie grote internationaal bekende theologen in Nederland: Noordmans, van Ruler en Miskotte. Alle drie hebben ze veel geschreven over de bevinding, de verborgen omgang met God. Maar vooral Miskotte heeft daar veel over geschreven. Als 21-jarige dominee schreef hij al diepzinnige stukjes hierover in het kerkblaadje van hervormd Kortgene. De moeite waard om daar over na te denken.

Bevinding hebben is niet
alleen voor gelovigen

Als hervormde dominee was ik nog nooit op de VU geweest. De VU is immers opgericht door Abraham Kuyper (bijnaam: de geweldige) die ook de oprichter is geweest van de Gereformeerde Kerken in Nederland. Bij Kuyper krijg ik altijd de kriebels. Waarom moest hij nu zo nodig honderdduizenden mensen uit de Hervormde Kerk meenemen? Het heeft een hoop gedoe en ellende gebracht. Maar goed, dat is allemaal al weer lang geleden. En omdat hervormden en gereformeerden inmiddels al weer meer dan tien jaar zijn gefuseerd tot de Protestantse Kerk is ook de VU nu een plek geworden waar hervormde predikanten onderwijs krijgen. Het kan raar lopen.

Afgezien van het deprimerende betonnen gebouw was het verder een heerlijke dag. Miskotte beschrijft hoe een gelovige God ervaart en de wereld. Volgens hem kun je bij het 'binnen' zijn bij God zelfs uitzinnig worden. Als je ziet dat jouw 'ik' aanvaard wordt in liefde door de eeuwige God. Door deze ervaring zie je alles ook anders. De bomen, de lucht, de wolken, de natuur. Je ziet het scherper. Het is net alsof door de ontmoeting met God je andere ogen krijgt en je de pracht van de natuur ook beter ziet en ook de mensen om je heen.

Verder schrijft Miskotte over het verlaten zijn. Dat is ook een ervaring van een mens. Dat je God niet opmerkt. Dat je het idee krijgt dat God je vergeten is.

Volgens Miskotte is dat een fase in het bevindelijke leven. In die fase moet je niet wanhopig worden, maar juist trouw blijven en volharden. Je vroomheid wordt dan geofferd. God leert dat je zonder Hem niets kan. Dat kan ook een heftige ervaring zijn.

Het interessante van Miskotte is dat hij beweert dat de bevinding iets is wat alle Nederlanders hebben. Het is niet iets voor een bepaald groepje gelovigen. Maar volgens hem hoort het bij de volksaard van Nederlanders om een gevoelige ziel te hebben.

Gevoelig voor God, de natuur en de medemens. Volgens hem ben je pas mens als je iets kent van de verborgen omgang met God. Dan pas leef je echt. Daar zit best wat in, denk ik. Dus daarom: Zijn wij bevindelijke mensen?

Reageer als eerste